O Ηλίας είναι στο λεωφορείο, στη διαδρομή που κάνει καθημερινά για τη δουλειά του. Τα παιδιά θα τα άφηνε σήμερα η γυναίκα του στο σχολείο γιατί είχε άδεια και μπορούσε να μείνει στο σπίτι όλη την ημέρα. Παρόλα αυτά, είναι μια δύσκολη εβδομάδα με τα παιδιά και το άγχος των υποχρεώσεων νιώθει μερικές φορές ότι τον πνίγει κυριολεκτικά…

Κοιτάζει τον κόσμο που αποβιβάζεται και επιβιβάζεται στο λεωφορείο όταν το βλέμμα του “κολλάει” σε έναν νεαρό που τώρα ανεβαίνει… Και τότε, χωρίς προειδοποίηση, χωρίς να το θέλει, έρχεται η σκέψη στο μυαλό του… και μια σεξουαλική εικόνα… απρόσκλητη, ακατάλληλη, σοκαριστική!

Παγώνει! Τι ήταν αυτό; Γιατί το σκέφτηκε; “Γιατί τον πρόσεξα; Μήπως σημαίνει ότι μου αρέσουν οι άντρες”; …Ιδρώνει και μόνο στη σκέψη ότι μπορεί να είναι ομοφυλόφιλος. “Κι αν στην πραγματικότητα είμαι ομοφυλόφιλος και δεν το γνωρίζω”;

Προσπαθεί να διώξει τη σκέψη από το μυαλό του και να συγκεντρωθεί σε κάτι άλλο. Να κοιτάξει αλλού. Αλλά η σκέψη επιστρέφει. Πιο δυνατή αυτή τη φορά… Και μαζί της έρχεται και η ντροπή…

Αρχίζει να αγχώνεται έντονα και να προσπαθεί να θυμηθεί, να τεστάρει: “Ένιωσα κάτι; Ήταν έλξη”; Κοιτάζει ξανά τον άντρα διστακτικά για να ελέγξει τον εαυτό του. Όσο πιο πολύ το σκέφτεται τόσο πιο μπερδεμένος νιώθει. Αποφεύγει να κοιτάξει άλλους άντρες γύρω του για να μην αγχωθεί περισσότερο…

Η υπόλοιπη μέρα κυλά ως ένα διαρκές και ατέρμονο τεστάρισμα των αντιδράσεών του… Πρέπει να βεβαιωθεί… Ψάχνει στο διαδίκτυο για να βρει πληροφορίες στο πώς κανείς καταλαβαίνει αν είναι ομοφυλόφιλος… Ζητά επιβεβαίωση απεγνωσμένα αλλά άμεσα!

Στην ιστορία αυτή έχουμε ένα παράδειγμα σεξουαλικής ιδεοληψίας και μάλιστα ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα καθώς μας δίνει τη δυνατότητα να συγκρίνουμε τη συγκεκριμένη περίπτωση με εκείνη ενός ατόμου που μπορεί πραγματικά να ανακαλύπτει την ομοφυλοφιλία του.

Στις σεξουαλικές ιδεοληψίες έχουμε να κάνουμε με ανεπιθύμητες και παρεμβατικές σκέψεις, όχι με πραγματικές επιθυμίες. Το αντικείμενο που αγχώνει το άτομο είναι η σκέψη που εισβάλλει ξαφνικά χωρίς να την ελέγχει και η οποία δεν του προκαλεί ευχαρίστηση, αλλά άγχος, φόβο, αμφιβολία και πανικό. Όμως, κολλάει στο μυαλό του και επιστρέφει ξανά και ξανά, βασανιστικά…

Με άλλα λόγια, το στοιχείο που καθιστά τη συγκεκριμένη κατάσταση ιδεοληψία δεν είναι το περιεχόμενο της σκέψης αλλά ο τρόπος που λειτουργεί. Σε όλη αυτή την αγχώδη κατάσταση το άτομο ζητά άμεσα επιβεβαίωση για να απαλλαγεί από τη σκέψη που είναι κυριολεκτικά σαν να έχει κατακλύσει την ύπαρξή του!

Οι σεξουαλικές ιδεοληψίες

Οι σεξουαλικές ιδεοληψίες αποτελούν μια εκδήλωση Ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (ΙΔΨ). Η ΙΔΨ ορίζεται ως μια αγχώδης διαταραχή κατά την οποία το άτομο «παγιδεύεται» σε μια σειρά επαναληπτικών σκέψεων (ιδεοληψίες) και συμπεριφορών (ψυχαναγκαστικές πράξεις) που, αν και δίχως νόημα, προκαλούν μεγάλη δυσφορία στον πάσχων και είναι δύσκολο να ξεπεραστούν.

Τα άτομα που εκδηλώνουν σεξουαλική ΙΔΨ, δηλαδή σεξουαλικές ιδεοληψίες, μπορεί να βιώνουν ανεπιθύμητες ιδεοψυχαναγκαστικές σεξουαλικές σκέψεις για ένα μέλος της οικογένειας, νεκρά ή άψυχα αντικείμενα, ζώα, τον θεό, ή παιδιά, που μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά επίπεδα εμφάνισης.

Μπορεί να περιλαμβάνουν:

-Σκέψεις που θεωρούνται απαγορευμένες ή ακατάλληλες.

-Αμφιβολίες για το σεξουαλικό προσανατολισμό του ατόμου.

-Φόβους ότι μπορεί το άτομο να ενεργήσει με τρόπους που δεν θέλει.

-Υπερβολική εστίαση σε σεξουαλικές εικόνες ή παρορμήσεις.

Άλλα χαρακτηριστικά των σεξουαλικών ιδεοληψιών:

-Οι σεξουαλικές ιδεοληψίες είναι ξένες προς τις αξίες του ατόμου και εγω-δυστονικές (ego dystonic). Ο όρος “εγώ-δυστονικό” (ego dystonic) περιγράφει σκέψεις, συναισθήματα, παρορμήσεις ή συμπεριφορές που το άτομο βιώνει ως ξένες, ανεπιθύμητες ή ασύμβατες με την εικόνα που έχει για τον εαυτό του, τις αξίες και τις επιθυμίες του. Το αντίθετο είναι το “εγώ-συντονικό” (ego syntonic).

-Προκαλούν άγχος, φόβο ή αηδία αντί για πραγματική ευχαρίστηση ή επιθυμία.

-Προκαλούν συνεχή ανάγκη για επιβεβαίωση: “Μήπως σημαίνει κάτι αυτό;”, “Μήπως αυτό αποδεικνύει κάτι”;

-Υπερ-ανάλυση σκέψεων, εικόνων ή σωματικών αντιδράσεων.

-Αποφυγή ανθρώπων, χώρων ή καταστάσεων που ενεργοποιούν τις σκέψεις.

-Δυσκολία συγκέντρωσης λόγω της συνεχούς ενασχόλησης με τις ιδεοληψίες.

-Αίσθηση ότι πρέπει να βρεθεί απόλυτη βεβαιότητα ή “σωστή απάντηση”.

-Προσωρινή ανακούφιση μετά από διαβεβαίωση, που όμως σύντομα χάνεται.

-Ενοχές και ντροπή για το περιεχόμενο των σκέψεων: Το άτομο μπορεί να νιώθει ότι έχει “ξεπέσει”, ότι “είναι απαράδεκτο”…

-Η υπερπροσπάθεια ελέγχου ενισχύει τις σκέψεις: Όσο προσπαθείς να μην σκεφτείς κάτι τόσο επιστρέφει!

-Το άτομο δεν κατανοεί ότι επειδή σκέφτεται κάτι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ισχύει: “Δεν είμαι αυτό που σκέφτομαι”.

-Οι σεξουαλικές ιδεοληψίες λειτουργούν και επανεμφανίζονται με τη δημιουργία ενός φαύλου κύκλου που εκκινεί ξανά και ξανά:

• Αρχικά, εμφανίζεται η σκέψη.
• Έρχεται σοκ και φόβος.
• Ακολουθεί η προσπάθεια καταστολής.
• Η σκέψη επιστρέφει πιο έντονα.
• Αυξάνεται η ντροπή.
• Και ξανά από την αρχή.

Είναι σημαντικό το άτομο να κατανοήσει ότι δεν είναι η σκέψη που τον κρατά και τον εγκλωβίζει σε αυτό το φαύλο κύκλο αλλά η αντίδραση σε αυτήν!

Επίλογος

Το άτομο που ταλαιπωρείται από σεξουαλικές ιδεοληψίες θα πρέπει να αναζητήσει τη βοήθεια ειδικού όταν νιώσει ότι οι σκέψεις αυτές γίνονται έντονες και επίμονες και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό την καθημερινότητά του. Ότι προσπαθεί συνεχώς να τις “διώξει” και να τις ελέγξει αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Είναι σημαντικό να γίνει αυτό γιατί σε αυτό το σημείο ο ψυχισμός έχει πλέον εξαντληθεί από τη διαρκή προσπάθεια ελέγχου αυτών των σκέψεων και της αίσθησης αποτυχίας. Βέβαια και αυτό μπορεί και πάλι να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα, ότι επειδή οι σκέψεις επιμένουν, σημαίνει ότι ισχύουν κιόλας! παράλληλα, ο ίδιος ο πάσχων μπορεί να έχει φτάσει σε ένα σημείο που νιώθει μεγάλη απογοήτευση από τον εαυτό του. Γι’ αυτό και στο σημείο αυτό χρειάζεται η παρέμβαση και η βοήθεια ενός άλλου προσώπου, του θεραπευτή στη συγκεκριμένη περίπτωση, που θα τον βοηθήσει να μιλήσει αρχικά, να απενοχοποιηθεί και μέσω της επίγνωσης και της υποστήριξης, να κατανοήσει τι του συμβαίνει μέσα σε αυτή τη δίνη των σεξουαλικών ιδεοληψιών. Αυτό είναι κάτι χειροπιαστό που μπορεί να επιτευχθεί και να νιώσει και ο ίδιος πιο δυνατός!