Στη θεραπεία ζεύγους συμβαίνει συχνά ο ένας από τους δύο συντρόφους να κατηγορεί διαρκώς τον άλλον και, όποτε μιλάει, να λέει κάτι αρνητικό για το/η σύντροφό του. Το γεγονός αυτό είναι αξιοσημείωτο σε μια συνεδρία θεραπείας ζεύγους καθώς, αρχικά, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η θεραπεία ζεύγους δεν αφορά στο “να αλλάξουμε τον άλλον”. Στην ψυχοθεραπεία πηγαίνουμε για να αλλάξουμε τον εαυτό μας κι αυτό γίνεται σαφές εξαρχής στο ζευγάρι σχετικά με τις προσδοκίες που μπορεί να έχει από τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Όταν λοιπόν ο ένας σύντροφος κατηγορεί διαρκώς τον άλλον τι μπορεί να συμβαίνει:
-Το γεγονός αυτό καθαυτό υποδεικνύει ότι έχει συσσωρευτεί ματαίωση και θυμός στη σχέση που δεν μπορεί να εκφραστεί, παράπονα που δεν λύθηκαν ποτέ και το ζευγάρι δεν γνωρίζει άλλο τρόπο για να τα εκφράσει.
-Μπορεί να έχει παγιωθεί στη σχέση ένα μοτίβο αλληλεπίδρασης “κατήγορος-ένοχος”, όπου ο ένας σύντροφος διαρκώς κατηγορεί και ο άλλος διαρκώς φταίει. Ο σύντροφος που δέχεται την κριτική μπορεί να αισθάνεται θύμα και αδύναμος να το σταματήσει όλο αυτό. Μπορεί, μάλιστα, να έχει πιστέψει ότι φταίει για όλα αυτός/ή και ό,τι κάνει είναι λάθος, οπότε η αυτοπεποίθησή του έχει πληγεί σε μεγάλο βαθμό και χρειάζεται υποστήριξη.
Όμως, ο σύντροφος που δεν αντιδρά στη διαρκή κριτική μπορεί να φοβάται και το θυμό του και δεν μιλάει γιατί φοβάται το ξέσπασμά του και τις αντιδράσεις του. Έτσι, αφήνει τον άλλον να λέει και να λέει, σαν να βάζει έναν τοίχο μπροστά του και να παγώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του μην αντιδρώντας καθόλου …
-Μετάθεση ευθύνης: Ο σύντροφος που κατηγορεί διαρκώς μπορεί να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τα δικά του λάθη και ρίχνει όλο το βάρος στον άλλον. Ορισμένες φορές οι άνθρωποι προβάλλουν τον κακό τους εαυτό στους άλλους κι έτσι πάντα κάποιος “έξω από αυτούς” φταίει για τα προβλήματα.
-Στο ίδιο πλαίσιο, ο σύντροφος που κατηγορεί διαρκώς τον άλλον μπορεί να προσπαθεί να κρύψει κάτι μέσα από τις διαρκείς κατηγορίες για τον άλλον. Είτε νιώθει ένοχος για κάτι ή πράγματι πιστεύει ή γνωρίζει ότι ο ίδιος είναι το πρόβλημα στη σχέση αλλά δεν το συνειδητοποιεί ή δεν θέλει να το παραδεχτεί…
-Ανασφάλεια ή φόβος: Μερικές φορές μπορεί κάποιος να κατηγορεί διαρκώς επειδή φοβάται την απόρριψη, την εγκατάλειψη ή νιώθει ότι δεν έχει τον έλεγχο. Οι συνεχείς κατηγορίες μπορεί να χρησιμοποιούνται για να κάνει το/η σύντροφό του/ης να νιώθει ενοχές ή να προσαρμόζεται συνεχώς. Σε αυτό το μοτίβο είναι περίεργο που δεν αντιλαμβάνεται κανείς ότι ακριβώς αυτή η στάση της διαρκούς κριτικής μπορεί να επιφέρει την απόρριψη και την εγκατάλειψη.
-Τέλος, μπορεί να πρόκειται για ένα τοξικό μοτίβο σχέσης στο οποίο, πιθανόν για λόγους που δεν είναι συνειδητοί, και οι δύο σύντροφοι έχουν ανάγκη να συμμετέχουν καλύπτοντας άλλες ανάγκες που είναι πιο δύσκολο να εκφραστούν και να καλυφθούν.
Στα πλαίσια της θεραπείας ζεύγους είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε κατά πόσο υπάρχει διάθεση από τους δύο συντρόφους να βελτιωθεί η κατάσταση και να λυθεί το πρόβλημα. Εάν με άλλα λόγια υπάρχει κίνητρο για αλλαγή.
Το ζευγάρι είναι σημαντικό να μάθει αντί για κατηγορίες να εκφράζει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του και να μάθει να αναγνωρίζει τη στιγμή που χρειάζεται να πει τι έχει ανάγκη παρά να ξεστομίσει εύκολα μια κριτική.
Τέλος, χρειάζεται ευαισθητοποίηση στη συνειδητοποίηση της διαφορετικότητας, δηλαδή δουλειά με το ζευγάρι προκειμένου να συνειδητοποιήσουν ότι είναι δύο άτομα διαφορετικά με διαφορετικές ανάγκες, επιθυμίες κλπ. Και ότι μια καλή σχέση δεν σημαίνει απαραίτητα “γίνομαι ένα με τον άλλον” αλλά αναγνωρίζω και σέβομαι τη διαφορετικότητά του και μαθαίνω να διαχειρίζομαι τις διαφορές μας χωρίς να προσπαθώ να τον κάνω ίδιο με μένα!
