Το κολάζ αποτελεί μια δημιουργική τεχνική εικαστικής έκφρασης κατά την οποία το άτομο παρατηρεί, επιλέγει, κόβει και κολλά εικόνες, κείμενα, λέξεις, σύμβολα, φωτογραφίες κλπ., συνθέτοντας μια νέα εικόνα σε μια κόλλα χαρτί ή σε μια άλλη επιφάνεια που μπορεί να επιλέξει ως “εικαστικό καμβά” στη δεδομένη περίπτωση. Όπως γίνεται κατανοητό η διαδικασία εξ ορισμού έχει αρκετή ελευθερία έκφρασης καθώς ουσιαστικά όλα είναι αποδεκτά και όλα επιτρέπονται! Το γεγονός αυτό αφενός διευκολύνει την ελεύθερη έκφραση και αφετέρου απελευθερώνει άτομα που νιώθουν ότι δεν έχουν ιδιαίτερες δεξιότητες στη ζωγραφική και γενικότερα καλλιτεχνικές δεξιότητες και φοβούνται την έκθεση της δημιουργίας τους.

Ο τρόπος παρατήρησης και επιλογής του υλικού που θα “συγκολληθεί” επίσης φανερώνει πολλά στοιχεί του ψυχισμού, ακόμη και ο τρόπος που κόβονται και φυλάσσονται οι εικόνες που επιλέγονται. Τι προσπάθειες γίνονται για τη σύνθεση της εικόνας; Πώς συντάσσεται και ποια είναι η επιφάνεια που επιλέγεται; Όλες οι λεπτομέρειες έχουν σημασία. Για παράδειγμα, κάποια άτομα δεν χρησιμοποιούν ποτέ ψαλίδι και τους αρέσει πάντα να κόβουν με το χέρι τις εικόνες. Επίσης έχει σημασία αν κάποιος χρησιμοποιεί ένα λευκό ή ένα χρωματιστό χαρτί ως επιφάνεια συγκόλλησης, ένα κουτί ή μια σακούλα ή ακόμη και ένα χαρτί που μπορεί να βρήκε πεταμένο στο δρόμο…

Το κολάζ σε αντίθεση με τη λεκτική έκφραση δεν απαιτεί γραμμική σκέψη ή λογική οργάνωση. Αντίθετα, επιτρέπει την αυθόρμητη επιλογή και σύνδεση κυρίως, γεγονός που διευκολύνει την έκφραση του ασυνειδήτου.

Το σημαντικότερο όμως στοιχείο του κολάζ είναι ότι επιτρέπει την ταυτόχρονη συνύπαρξη αντιφατικών στοιχείων. Έτσι μπορεί να αποτυπωθεί η εσωτερική σύγκρουση, ο συναισθηματικός διχασμός, τα μπερδεμένα κομμάτια του εαυτού χωρίς να απαιτείται εξήγηση ή λογική ερμηνεία. Με άλλα λόγια, η δημιουργία του κολάζ αντικατοπτρίζει την προσπάθεια κολάζ του ίδιου του εαυτού, δηλαδή της σύνθεσης και συνύπαρξης κομματιών του ψυχισμού σε μια ενιαία και ισορροπημένη οντότητα. Μέσα από αυτή τη δημιουργία “συγκόλλησης” και σύνθεσης του εαυτού ο θεραπευόμενος προσπαθεί να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, να εντάξει στην έννοια της ταυτότητάς του τα κομμάτια του εαυτού του που δεν μπορεί να συνδέσει και να νιώσει μια νέα αίσθηση ταυτότητας και ισορροπίας. Κάθε εικόνα που επιλέγεται, κάθε λέξη κλπ. αποσκοπεί ουσιαστικά σε έναν μετασχηματισμό του εαυτού και αποτελεί μια προβολή της εσωτερικής πραγματικότητας του ατόμου που αναζητά νοηματοδότηση και εσωτερική σύνδεση.

Όπως γίνεται κατανοητό η διαδικασία αυτή είναι πολύ σημαντική, απελευθερωτική και το τελικό αποτέλεσμα αποτελεί σίγουρα έναν καθρέφτη της εσωτερικής πραγματικότητας που ο ίδιος ο θεραπευόμενος μπορεί να δει εκείνη τη στιγμή μπροστά του αποκτώντας μια νέα επίγνωση και προοπτική!