Η εμπειρία του ανεπιθύμητου σεξ μέσα σε μια σχέση… Τι κρύβεται πίσω από ένα “ναι” που δεν είναι αυθεντικό;

Στο άρθρο αυτό συζητάμε ένα θέμα που συναντάμε ανάμεσα σε ζευγάρια αλλά σαν να μην λέγεται ποτέ ξεκάθαρα, σαν μια αλήθεια που θέλει να μένει στο σκοτάδι… Ίσως γιατί φέρνει αρκετή αμηχανία… Είναι όμως σημαντικό εξαρχής να διευκρινίσουμε ότι αναφερόμαστε σε περιπτώσεις στις οποίες αυτό συμβαίνει στα πλαίσια της σχέσης ενός ζευγαριού και οι δύο σύντροφοι συμμετέχουν με συναίνεση στη σεξουαλική πράξη. Ποια είναι λοιπόν η ψυχολογία του σεξ χωρίς επιθυμία και τι επιπτώσεις φέρει στο άτομο και στη σχέση γενικότερα; Μήπως, τελικά, χειροτερεύει αυτά ακριβώς που το άτομο προσπαθεί να αποφύγει ή δεν θέλει να δει πιο καθαρά;

Άμυνα στην αποδοχή της πραγματικότητας: “κερδίζοντας χρόνο”

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο/η σύντροφος δεν θέλει να παραδεχτεί ότι έχει μειωθεί ή εξαφανιστεί η ερωτική επιθυμία γιατί είχε άλλες προσδοκίες από τη σχέση. Φανταζόταν ότι αυτή η σχέση είναι μοναδική, χωρίς προβλήματα και ότι όλα πηγαίνουν καλά… Έτσι, συνεχίζει να συμμετέχει στη σεξουαλική πράξη χωρίς να έχει ιδιαίτερη επιθυμία ελπίζοντας ότι “τα πράγματα θα γίνουν όπως στην αρχή” ή επιδιώκει να νιώσει αυτό που ένιωθε σε μια πρότερη φάση της σχέσης που ήταν πολύ ερωτευμένος/η! Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να μην θέλει να απογοητεύσει και το/η σύντροφο που φαίνεται τουλάχιστον να απολαμβάνει ακόμα την ίδια ζέση στην ερωτική πράξη. Ή και οι δύο συμμετέχουν “ανεπιθύμητα” και έχει ήδη εκκινήσει η απομάκρυνση της επικοινωνίας του ζευγαριού από την αλήθεια;

Αρχικά, λοιπόν, μπορεί να εγείρεται μια άμυνα στην αποδοχή της πραγματικότητας: όλα είναι όπως παλιά… δεν έχει αλλάξει κάτι… Ίσως έτσι κερδίζεται χρόνος κι αυτό φαίνεται να είναι πιο “εύκολο” από το να μπει κανείς στη διαδικασία της αναμόχλευσης του τι έχει αλλάξει στη σχέση ή στο ίδιο το άτομο προσωπικά. Γιατί, όταν αλλάζει η ερωτική επιθυμία, και δεν έχει μεσολαβήσει κάποιο ιατρικό θέμα ή κάποια παρατεταμένη περίοδος κούρασης και εξάντλησης από επαγγελματικές υποχρεώσεις, κυοφορία/γέννηση παιδιού κ.ά., κάτι έχει αλλάξει στη σχέση και στο πώς οι δύο σύντροφοι επικοινωνούν και νιώθουν μέσα σε αυτή. Κι αυτό ίσως φοβίζει περισσότερο… Η συμμετοχή χωρίς επιθυμία λοιπόν αποφεύγει αυτή τη συνειδητοποίηση αλλά και έναν πιθανό επερχόμενο χωρισμό κρατώντας τη σχέση προσωρινά άθικτη.

Ενοχές

Παράλληλα, μπορεί κανείς να κάνει σεξ χωρίς να το επιθυμεί πραγματικά επειδή νιώθει ενοχή να δυσαρεστήσει το/η σύντροφό του δημιουργώντας αναστάτωση και πρόβλημα στη σχέση. Η ενοχικότητα φαίνεται να είναι ένα βασικό στοιχείο της προσωπικότητας ατόμων που κάνουν σεξ χωρίς να το επιθυμούν και που φαίνεται γενικότερα να έχουν μάθει να κάνουν στη ζωή τους πράγματα για να ευχαριστούν πρωτίστως τους άλλους. Βάζουν τις επιθυμίες των άλλων σε προτεραιότητα, μερικές φορές σε τέτοιο βαθμό που δεν γνωρίζουν πια καθόλου τι θέλουν οι ίδιοι… ή δεν γνωρίζουν καν ότι μπορούν να έχουν και οι ίδιοι επιθυμίες, δικές τους… Οι προσωπικότητες αυτές έχουν συνήθως μεγαλώσει σε ένα οικογενειακό πλαίσιο όπου οι επιθυμίες των γονέων ή άλλων αδελφών ήταν πιο σημαντικές από τις δικές τους και λάμβαναν προτεραιότητα. Το πρόβλημα, όμως, εδώ είναι ότι μπορεί κάποιος να κάνει σεξ ενοχικά χωρίς να το επιθυμεί πραγματικά, αλλά, τελικά, να νιώθει ενοχή που το κάνει αυτό! Αυτό είναι ένα άλλο βασικό συναίσθημα που κυριαρχεί όταν τελειώνει μια σεξουαλική πράξη και το άτομο συμμετείχε σωματικά αλλά ψυχικά ήταν… “αλλού”!

Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Στο σημείο αυτό έρχεται βέβαια και το θέμα της χαμηλής αυτοεκτίμησης γιατί είναι αλήθεια ότι αυτή δεν είναι μια ευχάριστη εμπειρία στην οποία υποβάλλει κανείς τον εαυτό του, ιδιαίτερα όταν η τακτική αυτή διαιωνίζεται μέσα στο χρόνο. Παρόλα αυτά, είναι ανθρώπινο και, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί κανείς απλά να κερδίζει χρόνο με αυτό τον τρόπο ή να ψάχνει έναν δρόμο διαχείρισης της νέας κατάστασης της σχέσης του.

Αποφυγή σύγκρουσης: φόβος απόρριψης ή εγκατάλειψης

Υπάρχουν όμως και οι περιπτώσεις στις οποίες κανείς κάνει σεξ χωρίς να το επιθυμεί για να αποφύγει μια σύγκρουση ή από φόβο απόρριψης ή εγκατάλειψης. Ο/η σύντροφος που δέχεται την άρνηση για σεξουαλική επαφή μπορεί να λογοκρίνει και να ασκεί κριτική ή να ακολουθεί εκνευρισμός και γκρίνια που δεν κοπάζουν εύκολα και συνεχίζεται στη διάρκεια πολλών ημερών. Αυτές οι αντιδράσεις βέβαια είναι ακριβώς στην αντίθετη κατεύθυνση καθώς απομακρύνουν τον άλλον και δεν καλλιεργούν την εγγύτητα και την ανοιχτή επικοινωνία που χρειάζεται για να έρθει ξανά το ζευγάρι πιο κοντά και να επιθυμήσει τη σεξουαλική επαφή. Ιδιαίτερα όταν αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια μάλλον επιφέρει ζημιά ανεπανόρθωτη.

“Πρέπει να είμαι διαθέσιμος/η”

Πολλοί άνθρωποι είναι, όπως λέμε, του “πρέπει” και λειτουργούν βάσει “εσωτερικευμένων υποχρεώσεων”, π.χ., “πρέπει να είμαι διαθέσιμος” κι αυτό μπορεί να επεκτείνεται και στο σεξ συμμετέχοντας επειδή έτσι “πρέπει”, επειδή αυτό είναι το αναμενόμενο, το φυσιολογικό ή επειδή πρόκειται για μια κοινωνική προσδοκία. Αυτή είναι μια ακόμη παράμετρος που συμβάλλει σε ένα μοτίβο επανάληψης στήνοντας ένα σκηνικό φαύλου κύκλου αποστροφής και έλλειψης επιθυμίας. Από εκεί, δηλαδή, που μπορεί κάποιος να χρειαζόταν μια απλή τόνωση της ερωτικής του επιθυμίας και περισσότερο άνοιγμα και επικοινωνία στη σχέση για να νιώσει πιο ερωτικά, δημιουργείται μια αποστροφική κατάσταση που οδηγεί πλέον σε αποφυγή! … Τότε πια το σώμα και η ψυχή αντιδρούν σθεναρά…

Πως βιώνονται αυτές οι στιγμές;

Το άτομο που κάνει σεξ χωρίς να έχει και πολλή επιθυμία ή καθόλου επιθυμία νιώθει μια καταπίεση και δυσφορία. Δεν εμπιστεύεται όμως το συναίσθημά του και το αγνοεί. Σκέψεις άσχετες μπορεί να διασπούν το μυαλό του εκτός στιγμής και μια αίσθηση αποσύνδεσης από το σώμα. Παράλληλα, στενοχώρια και θλίψη για τη μη δυνατότητα χαράς. Νιώθει ανακούφιση όταν τελειώνει η πράξη αλλά λίγο αργότερα εκνευρισμό, μπορεί και ένα αίσθημα κενού που το δυσκολεύει αρκετά.

Ανταποκρινόμενη επιθυμία!

Για να μην είμαστε όμως και τόσο απαισιόδοξοι είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι υπάρχουν και οι περιπτώσεις της ανταποκρινόμενης επιθυμίας (responsive desire) όπου η επιθυμία μπορεί να εμφανίζεται και να εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης και όχι από πριν! Μπορεί, δηλαδή, κάποιος να μην ξεκινά με επιθυμία αλλά η όλη διαδικασία αλλά και το πάθος του/ης συντρόφου του/ης να τον/ην διεγείρουν σταδιακά και να νιώθει επιθυμία και χαρά. Με άλλα λόγια, μπορεί κανείς να παρακινηθεί τελικά και φαίνεται κι αυτό να είναι μια επιτυχής έκβαση της ερωτικής αλληλεπίδρασης του ζευγαριού.

Είναι λοιπόν σημαντικό να γνωρίζει κανείς καλά τον εαυτό του και το ερωτικό του ταμπεραμέντο, και να μην τρομάζει εύκολα από τη μείωση της ερωτικής επιθυμίας. Είναι σημαντικό να κατανοήσει τι σημαίνει η μείωση της ερωτικής επιθυμίας για τον εαυτό του/ης, για τη σχέση του/ης και πολλά άλλα σημαντικά θέματα. Να ψάξει, να αναρωτηθεί, να δοκιμάσει πράγματα, να πειραματιστεί για διεξόδους και λύσεις… Σημασία έχει να κατανοήσει κανείς γιατί του συμβαίνει αυτό και τι ρόλο μπορεί να παίζει ‘αυτό’ το σεξ στη σχέση του; Δεν είναι μονόδρομος και πολλές ενδιαφέρουσες οδοί μπορεί να συναντηθούν σε αυτό το δρόμο αναζήτησης!