Οι συζητήσεις αλλά και οι επιστημονικές αναφορές για τη μητρότητα και τη σχέση μητέρας και παιδιού είναι αναρίθμητες αλλά φαίνεται να εστιάζουν περισσότερο σε δύο “άκρα”: τη σημαντική μετάβαση στη μητρότητα με τη γέννηση του παιδιού και την επακόλουθη φροντίδα του και στη συνέχεια στη σχέση και την παροχή φροντίδας στους ηλικιωμένους γονείς από τα ενήλικα παιδιά. Δεν γίνεται τόση πολλή συζήτηση και δεν υπάρχουν πολλά βιβλιογραφικά δεδομένα για το στάδιο στο οποίο τα παιδιά έχουν πλέον ενηλικιωθεί και έχουν φύγει από το σπίτι και η μητέρα καλείται να επαναπροσδιορίσει σημαντικά το ρόλο της! Αυτό σημαίνει ότι αυτό είναι ένα εύκολο στάδιο χωρίς σημαντικές συναισθηματικές απαιτήσεις; Ή ότι κάθε μητέρα νιώθει μια νέα ελευθερία που της αρέσει και την περίμενε τόσο καιρό;

Φαίνεται όμως ότι το στάδιο αυτό αποτελεί μια σημαντική μετάβαση στη συναισθηματική ζωή κάθε μητέρας που μέχρι τώρα είχε ως καθημερινή έννοια και ευθύνη τη φροντίδα, την προστασία, την επίβλεψη και την καθοδήγηση των παιδιών. “Και τώρα τι;”, μπορεί εύλογα να αναρωτιέται η ίδια τώρα που τα παιδιά μεγάλωσαν και δεν έχουν αυτές τις ανάγκες. Ποιος είναι τώρα ο νέος ρόλος της και τι περιλαμβάνει;

Πολλές μητέρες νιώθουν ένα αίσθημα κενού στη μετάβαση αυτή και το σύνδρομο της “άδειας φωλιάς” που γνωρίζουμε. Αυτό το αίσθημα κενού αφορά τη θλίψη του αποχωρισμού και της στενής αλληλεπίδρασης που υπήρχε καθώς το παιδί μεγάλωνε. Μπορεί να βιώνεται και ένα είδος πένθους για την παιδική ηλικία των παιδιών: νοσταλγούν τις αγκαλιές, τις μικρές καθημερινές στιγμές ακόμη και την εξάρτηση που κάποτε υπήρχε… Τώρα η αγκαλιά πρέπει να ανοίξει και να αφεθεί ο νέος άνθρωπος να πετάξει… “Και τώρα τι”; Η ίδια η μητέρα αποτελεί πλέον μόνο μια αόρατη παρουσία στη ζωή του παιδιού;

Θλίψη αλλά και ικανοποίηση μαζί, υπερηφάνεια αλλά και πένθος για το πέρασμα του χρόνου, μοναξιά αλλά και ανάγκη επαναπροσδιορισμού! Τι καλείται λοιπόν να επαναπροσδιορίσει η μητέρα ενήλικων παιδιών;

Αρχικά, σε ένα πρακτικό επίπεδο και μόνο προκύπτει περισσότερος ελεύθερος χρόνος τον οποίο η ίδια καλείται να βιώσει αλλά και να γεμίσει με νέους στόχους ή επιδιώξεις. Κυρίως, όμως, καλείται να αντέξει την έλλειψη ελέγχου που μέχρι τώρα καλείτο να κάνει προκειμένου να προστατέψει. Είναι σημαντική αυτή η απόσταση που καλείται να υπάρξει και η παροχή ενός νέου στοργικού και υποστηρικτικού καλού “ακροατή” όταν το ενήλικο παιδί χρειαστεί να μιλήσει για πιθανές δυσκολίες. Στην ενήλικη ζωή η αγάπη χρειάζεται να γίνει πιο διακριτική. Αυτός φαίνεται να είναι και ένας νέος σημαντικός ρόλος που καλείται η μητέρα να παίξει με αποδοχή για επιλογές που μπορεί η ίδια να μην εγκρίνει, για πράξεις στις οποίες δεν συμφωνεί, για ιδέες που δεν κατανοεί, για συναισθήματα που βιώνει όταν βλέπει τα παιδιά της να κάνουν λάθη και πρέπει να αντισταθεί στην ανάγκη να τα “σώσει”… Με άλλα λόγια, στο στάδιο αυτό είναι σημαντική η έννοια της διαφοροποίησης που μπαίνει ως ειδοποιός διαφορά στη σχέση αυτή και μητέρα και ενήλικο παιδί καλούνται πλέον, ως δύο άνθρωποι “διαφορετικοί”, να αποδεχθούν ο ένας τη διαφορετικότητα του άλλου. Ας μην το θεωρούμε δεδομένο αυτό, καθώς το ζήτημα της διαφοροποίησης αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε αρκετές σχέσεις ενηλίκων, σε σχέσεις ζευγαριών που τσακώνονται συνέχεια καθώς δεν μπορούν να αντιληφθούν και να αποδεχτούν ο ένας τη διαφορετικότητα του άλλου και τόσα άλλα παραδείγματα.

Είναι επίσης σημαντικό να περαστεί το μήνυμα της δυνατότητας συναισθηματικής στήριξης προς το ενήλικο παιδί όπου το ίδιο μπορεί να αποτανθεί για βοήθεια, ως ένας “συναισθηματικός σταθμός πρώτων βοηθειών”, χωρίς ντροπή και ενοχές! Η παρουσία της μητέρας πλέον μετράει με το πόσο σταθερά και ήρεμα μπορεί να είναι εκεί!

“Και τώρα ποια είμαι εγώ;”, φαίνεται να είναι και το πιο σημαντικό ερώτημα που καλούνται να διερευνήσουν οι μητέρες σε αυτό το στάδιο και να απαντήσουν. Δεν είναι εγωιστικό καθώς φαίνεται ότι μπορεί και να είχαν συνηθίσει να μην το ρωτούν ποτέ αυτό μέσα στη διάρκεια της ημέρας με όλη τη μέχρι τώρα σωρεία ευθυνών και τρεξίματος! Οπότε μπορεί και να έχουν ξεχάσει ποιες είναι οι προσωπικές τους επιθυμίες, τι οραματίζονται για τον εαυτό τους, ποια είναι τα σχέδιά τους, τι σκοπούς θέλουν να θέσουν στη ζωή τους και τόσα άλλα. Μπορεί να τους φαίνεται παράξενο ακόμη και η δυνατότητα να μπορούν αλλά και να έχουν το χρόνο να δουν τι θέλουν! Η διαδικασία αυτή, όμως, χρειάζεται χρόνο και αυτό μπορεί να ισχύει ακόμη και για γυναίκες που διεκδικούσαν μια καριέρα καθώς με τον ένα ή τον άλλο τρόπο μπορεί να τα είχαν βάλει όλα στον αυτόματο, ως ένα πρότζεκτ που έτρεχε από μόνο του!

Φυσικά, το ποια είναι μια γυναίκα φαίνεται και μέσα από τα ίδια τα παιδιά και γνωρίζει και η ίδια, μέσα της βαθιά, ότι από τον τρόπο που τα μεγάλωσε είναι βέβαιο ότι έχει αφήσει ένα αποτύπωμα μέσα τους ακόμη κι αν δεν το δείχνουν πάντα. Οι αξίες, η φροντίδα, οι λέξεις αλλά και οι σιωπές της συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα στις επιλογές τους.

Ίσως τελικά η μητρότητα ενήλικων παιδιών να παρέχει τη δυνατότητα μιας πιο ώριμης μορφής αγάπης, που δεν ζητά να κρατήσει αλλά να αφήσει. Μια αγάπη που δεν μετριέται με την παρουσία αλλά με την εμπιστοσύνη και την επικοινωνία!